{"id":23483,"date":"2026-05-04T11:30:30","date_gmt":"2026-05-04T09:30:30","guid":{"rendered":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=23483"},"modified":"2026-05-06T12:56:17","modified_gmt":"2026-05-06T10:56:17","slug":"18prirodne-lepote","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=23483","title":{"rendered":"18Prirodne lepote"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Planina Golija<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Planina Golija nalazi se u jugozapadnom delu Srbije i najprostranija je planina u okru\u017eenju. Pru\u017ea se u du\u017eini od 52 kilometara, a u administrativnom pogledu pripada gradovima Novom Pazaru i Kraljevu, i op\u0161tinama Ivanjica, Sjenica i Ra\u0161ka.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Odlukom Vlade Srbije, od 20. jula 2001. godine, podru\u010dje planine Golija progla\u0161eno je \u201eParkom prirode Golija\u201d (povr\u0161ine 75.183 ha), kao prirodno dobro od izuzetnog zna\u010daja u okviru Rezervata biosfere \u201eGolija \u2013 Studenica\u201d, sa me\u0111unarodno priznatim i potvr\u0111enim statusom o okviru Uneskovog programa MAB.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Granicu podru\u010dja Golije sa\u010dinjavaju uglavnom prirodni koridori reka: Studenica na severu, Ibar na istoku, Ra\u0161ka, Ljudska Reka i reka Vapa na jugu, Moravica i No\u0161nica na zapadu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Golija je naj\u0161umovitija planina u Srbiji, sa najve\u0107im i najboljim \u0161umskim kompleksima.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Planina Rogozna<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Planinski masiv Rogozne duga\u010dak je oko 20 kilometara, i prostire se izme\u0111u Ra\u0161ke, Novog Pazara, Ribari\u0107a i Kosovske Mitrovice. Najve\u0107e uzvi\u0161enje na planini je Crni vrh sa 1.504 metra nadmorske visine. Preko Rogozne u pro\u0161losti je prolazio karavanski put koji je povezivao Bosnu sa Skopljem i Solunom.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Rogozna je planina 10-12 km jugoisto\u010dno od Novog Pazara. Pru\u017ea se pravcem jugozapad-severoistok u du\u017eini od oko 20 km. Sme\u0161tena je u trouglu koji sa\u010duinjavaju reka Ra\u0161ka gornji i srednji tok Ibra, Dolinama pritoka tih reka ra\u0161\u010dlanjena je na duga\u010dke kose veoma strmih strana. Najve\u0107e uzvi\u0161enje je Crni vrh 1.504 m.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Rogozna se sastoji najve\u0107im delom od vulkanskih stena andezita, dacita, riolita i njihovif tufova, a u severoisto\u010dnom delu od kristalastih \u0161kriljaca gornjo \u2013 karbonske starosti i stena dijabaz-ro\u017ena\u010dke formacije. Obrasla je gustim \u0161umama.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Preko Rogozne je prolazio karavanski put koji je povezivao Bosnu sa Skopljem i Solunom. Njima se nave\u0107im delom kretala trgovina sve do izgradnje ibarske \u017eeleznice, kada je varo\u0161ica Ra\u0161ka preuzela glavnu ulogu utovarno-istovarne stanice za robu ve\u0107eg dela Novopazarskog sand\u017eaka.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Sna\u017ena vulkanska aktivnost stvorila je uslove za pojavu rudnih \u017eica (galenit, pirit, sfalerit) koje su u srednjem veku eksploatisane, o \u010demu svedo\u010de ostaci troske i drugi rudarski tragovi. Na pomenutom karavanskom putu postojala je u srednjem veku rudarska varo\u0161 Rogozno, sa rudarima Sasima i dalmatinskim trgovcima. Na Rogozini su ostaci srednjovekovnog grada Jele\u010da, oko kojeg je postojala istoimena \u017eupa.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

U neposrednoj blizini grada nalaze se planine Rogozna i Golija, poznata i po ure\u0111enom ski-centru, koji tokom zime privla\u010di brojne posetioce. U toplijim mesecima, savr\u0161eno mesto za predah od gradske vreve predstavljaju izleti\u0161ta poput Doline Jerke, Pazari\u0161ta i Ribari\u0107kog jezera, gde posetioci mogu u\u017eivati u sve\u017eem vazduhu, \u0161etnjama i o\u010daravaju\u0107im pejza\u017eima.<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Jele\u010d ra\u0161ki, tvr\u0111ava na planini Rogozna<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Jele\u010d ra\u0161ki je srednjovekovna tvr\u0111ava koja se nalazi 12 km ju\u017eno od Novog Pazara na jednom od uzvi\u0161enja planine Rogozne. Nedaleko od Jele\u010da je 1282. godine povredio nogu kralj Dragutin (kralj Srbije 1276\u20141282, kralj Srema 1282\u20141316) dok je lovio, posle \u010dega je u De\u017eevi abdicirao u korist svog mla\u0111eg brata Milutina (1282\u20141321). <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Posle toga se Jele\u010d pominje 1314. godine, a u osmanlijske ruke dolazi krajem XIV veka. Nakon toga je jo\u0161 neko vreme bio u upotrebi, posle \u010dega je napu\u0161ten.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Samo utvr\u0111enje je bilo te\u0161ko pristupa\u010dni \u017eupski grad nepravilnog oblika i relativno malih dimenzija (najve\u0107e dimenzije su mu oko 45 m i oko 35 m).<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Danas je u potpunosti u ru\u0161evinama, a najbolje o\u010duvani su delovi kapije, cisterne za vodu, zgrade sa prozorima na ju\u017enom bedemu, a u sredi\u0161tu grada se nalazi zaravnjena stena.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Po njegovim ostacima se mogu nazreti osnove barem dve ili tri kule, kao i najverovatnije jo\u0161 jedne kapije.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-23483","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23483"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23732,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23483\/revisions\/23732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}