{"id":23441,"date":"2026-05-04T10:30:27","date_gmt":"2026-05-04T08:30:27","guid":{"rendered":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=23441"},"modified":"2026-05-06T13:00:14","modified_gmt":"2026-05-06T11:00:14","slug":"16hamami","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=23441","title":{"rendered":"17Hamami"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Stari Isabegov hamam<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Isabegov hamam, poznat i kao Novopazarski stari hamam, podigao je osniva\u010d Novog Pazara Isa-beg Ishakovi\u0107 izme\u0111u \u0161ezdesetih i sedamdesetih godina XV veka.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Nalazi se u blizini Stare \u010dar\u0161ije, na desnoj obali reke Ra\u0161ke. Pripada grupi dvostrukih hamama, podeljenih masivnim zidom na dva dela: mu\u0161ki i \u017eenski koji se sastoje od vi\u0161e prostorija.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Svaka prostorija prekrivena je kupolom, kojih je ukupno jedanaest. Na kupolama razli\u010ditih dimenzija nalaze se \u0161estougaoni otvori. Spomenik je kulture od velikog zna\u010daja.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Najtipi\u010dniji predstavnik islamskog graditeljstva u Novom Pazaru je Isa-begov hamam, gra\u0111evina profanog, javnog karaktera, gra\u0111ena pod znatnim uticajem religije i obi\u010daja.
On je prvenstveno funkcionalna, ali i dekorativna i monumentalna gra\u0111evina.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zidan je pre 1489. godine, kada se Isa-begov hamam u Novom Pazaru prvi put pominje. Isa-begov hamam je monumentalna gra\u0111evina, dimenzija 23 x 26 m, koja spada me\u0111u najstarije i najzna\u010dajnije spomenike, a u isto vreme i najlep\u0161e gradjevine ove vrste u na\u0161oj zemlji.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Kao i mnogi drugi i on pripada grupi dvostrukih hamama, masivnim zidom podeljenih na dva dela: mu\u0161ki i \u017eenski koji se sastoje od vi\u0161e prostorija.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Kao kod svih ve\u0107ih hamama, tako i kod novopazarskog, prvo se stupa u \u0161adrvan, prostoriju pribli\u017eno kvadratne osnove, koji ima funkciju \u010dekaonice i svla\u010dionice. \u0160adrvan Isa-begovog hamama je naknadno prizidan, a zidovi su mu prislonjeni uz zidove hamama.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Nad \u0161adrvanom mu\u0161kog dela krovna konstrukcija je poru\u0161ena, dok nad \u017eenskim postoji obi\u010dna drvena konstrukcija krova na dve vode. I ovaj \u0161edrvan je verovatno imao prizemlje, gde se uz kafu \u010dekao red za kupanje i sprat gde su bile svla\u010dionice.<\/p>\n\n\n\n

Osnova prvobitnog dela hamama predstavlja logi\u010dan sklop prostorija namenjenih osnovnim funkcijama koje su se u njima obavljale.
Sve ove prostorije le\u017ee na hipokaustu koji je neposredno povezan sa lo\u017ei\u0161tem, tako da je temperatura u njima bila osetno vi\u0161a nego u \u0161adrvanu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Prva prostorija u koju se iz \u0161adrvana ulazi je kapaluk, prostorija za odmor posle kupanja, a zimi je slu\u017eio kao svla\u010dionica jer je bio topliji nego \u0161adrvan.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Kapaluk \u017eenskog dela hamama je prostraniji, jer su se \u017eene u okupljale u njemu, umesto u \u0161adrvanu.
Tu su sedele i razgovarale, pile kafu.
Iz kapaluka se prelazilo u jedno predvorje koje se naziva mejdan.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Posle \u0161adrvana to je najve\u0107a prostorija u hamamu i njegova funkcija je vi\u0161estruka: u njemu se \u010dekalo ako su prostorije za kupanje zauzete, vr\u0161ila se masa\u017ea, a moglo se i kupati koriste\u0107i se toplom i hladnom vodom iz slavina.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Jednom re\u010dju mejdan je bio neka vrsta kozmeti\u010dkog salona. Iz mejdana se ulazilo u tri prostorije za kupanje, halvate. Svi halvati novopazarskog hamama su kvadratne osnove i pokriveni kupolama.
U oba dela hamama po jedan halvat je jednim polukru\u017eno zavr\u0161enim otvorom, u vidu prozora, povezan sa prostorijom u kojoj se grejala voda, tj. sa ,,vru\u0107im\u201d halvatom.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Hamam se izdavao pod zakup od strane mutevelija \u2014 tutora vakufskog, a od 1912. godine od strane Vakufskog odbora, kome je Hamam pripadao. Cena kupanja nije bila odre\u0111ena, ve\u0107 su kupa\u010di pla\u0107ali za kupanje po svom naho\u0111enju.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Odmah posle kupanja svakom kupa\u010du bi se prinosio \u010daj i cigareta.
To nije posebno napla\u0107ivano, ve\u0107 zajedno sa kupanjem. Hamam je prestao sa radom tridesetih godina 20. veka.<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Putnici sa Zapada koji su 16. i 17. veku putovali kroz na\u0161e krajeve bili su odu\u0161evljeni hamamima, opisivali su, kako same objekte, tako i de\u0161avanja u njima.
Zaklju\u010divali su da je kupanje lek, ali su zamerali Turcima \u0161to se kupaju vi\u0161e od jednom mese\u010dno.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Novopazarski hamam znatno izlazi iz okvira lokalne vrednosti i zna\u010daja. Njegova vrednost je i u \u0161irim razmerama znatna, jer ni u drugim krajevima na\u0161e zemlje ovakvi objekti nisu brojni, postoje jo\u0161 samo dva, a me\u0111u njima je novopazarski najstariji.<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Krajem 60-ih godina 20. veka je Zavod za za\u0161titu spomenika kulture u Kraljevu preduzeo restauratorsko konzervatorske radove, koji su se odvijali od 1969. do 1975. godine.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Francuski putopisci navode da su imu\u0107nije Turkinje i\u0161le sa velikom pompom u hamam, koriste\u0107i priliku da prika\u017eu svoje bogatstvo i lepe haljine.<\/mark><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Hamam u Novopazarskoj Banji
<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

U starijoj litreraturi zabele\u017eeno je da u dolini Izbi\u010dke reke, na mestu dana\u0161nje Novopazarske Banje, na sedam mesta izvire topla sumporovita voda, temperature do 470 C, koja je sa izvora dovedena do dva ozidana kupatila. Jedno kupatilo \u010dine ostaci rimskih termi, a drugo je podignuto krajem 16. veka. Zgrada hamama je jednostavna gra\u0111evina pravougaone osnove, \u010dije unutra\u0161nje prostore nadvisuju dve kupole, nejednake veli\u010dine, sa osmostranim tamburima.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Hamam je zidan u alternaciji kamena i opeke. Unutra\u0161njost je podeljena na dva dela: svla\u010dionicu i kupatilo koje u sredi\u0161njem delu ima osmougaoni bazen, dubine 1,5 metara. Oko bazena su \u010detiri prostora zasvedena poluobli\u010dastim svodovima. Iznad svla\u010dionice se uzdi\u017ee manja kupola koja je najverovatnije obnovljena u 19. veku.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Svla\u010dionica je, po re\u010dima Artura Evansa (1875), bila okru\u017eena sa osam polukru\u017enih ni\u0161a i imala je sa svake strane \u201cuzdignutu drvenu platformu na kojoj su se kupali\u0161ni gosti, ogrnuti svojom ode\u0107om, odmarali i zabavljali s nargilama i \u0161erbetom, dok su iz \u0161edrvana na sredini izbijali mlazevi sve\u017ee vode\u201d.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Iznad ulaza u hamam nalazi se plo\u010da, veli\u010dine 26 x 40 cm, na kojoj je isklesan natpis u stihovima na turskom jeziku, ispisan ukrasnom vrstom arapskog pisma, koji u prevodu glasi:<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

\u201eOni koji su videli istok i zapad, kopno i more, rekli su:
Na svetu mi nismo videli ovakve termalne banje (kaplu\u010de).
Izme\u0111u njih jedan vide\u0107i je izre\u010de joj zbirni kronogram:
Ova banja postade raj za zaljubljene (voljene)\u201c<\/strong>
(1593\/94. godine, odnosno 1002. godine po hid\u017eretskom kalendaru)<\/em><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Iz natpisa se vidi da je hamam u Novopazarskoj Banji sagra\u0111en hid\u017eretske 1002. godine, odnosno 1593\/1594. godine. Evlija \u010celebija nije zabele\u017eio ovaj natpis, ali je ostavio drugi podatak prema komjem je hamam, omiljeno izleti\u0161te Novopazaraca, podigao Hafiz Ahmed-pa\u0161a, koji je iste godine do\u0161ao na polo\u017eaj bosanskog muhafiza.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Izvesno vreme tokom 16. veka, banju je pod zakup dr\u017eao Had\u017ei Hurem, osniva\u010d jedne od najstarijih d\u017eamija Novog Pazara, pa ga neki smatraju i njegovim graditeljem. Godine 1611. hamam pominje i francuski putopisac Lefevr, a oko sredine 17. veka i turski geograf Had\u017ei Kalfa.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Za prostorno re\u0161enje Novopazarske banje arhitekte nalaze analogiju u carigradskom hamamu, podignutom po nalogu Mihrimah, k\u0107erke Sulejmana Zakonodavca 1548. godine, a kojeg je sagradio najpoznatiji turski graditelj Mimar Sinan.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

U toku vi\u0161evekovne upotrebe, na hamamu je izvedena samo jedna delimi\u010dna obnova u 19. veku, kada je obnovljena svla\u010dionica i kupola nad njom. Novopazarski hamam nije u upotrebi od 2010. godine, kada se uru\u0161ila kupola nad centralnim bazenom.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-23441","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23441"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23735,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23441\/revisions\/23735"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}