{"id":23148,"date":"2026-04-30T09:10:07","date_gmt":"2026-04-30T07:10:07","guid":{"rendered":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=23148"},"modified":"2026-04-30T09:59:20","modified_gmt":"2026-04-30T07:59:20","slug":"13istorijski-arhiv-ras","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=23148","title":{"rendered":"13Istorijski arhiv ,,Ras“"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Istorijski arhiv Ras u Novom Pazaru je institucija kulture koja se bavi poslovima za\u0161tite arhivske grade i registraturskog materijala na teritoriji op\u0161tina Novi Pazar, Sjenica i Tutin. Ovo podru\u010dje se nalazi u jugozapadnom delu Srbije okru\u017eeno visokim planinama Golijom, Rogoznom, Mokrom gorom, Gliljevom, Ozrenom, Javorom i Pe\u0161terskom visoravni. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Brojne reke, pe\u0107ine, kao i termalni izvori, toliko su privla\u010dni da ih vredi videti i do\u017eiveti. Novi Pazar, lociran u zvezdastoj dolini reka: Jo\u0161anice, Trnavske, Ra\u0161ke, De\u017eevske i Ljudske, sa sto naseljenih mesta i sa oko 120.000 stanovnika, oduvek je bio ekonomski i kulturni centar ovog podru\u010dja.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Nakon osnivanja Arhivskog odeljenja izdvojena su sredstva za adaptaciju zgrade koja se nalazila u Ulici Gojka Ba\u010danina u Novom Pazaru, svojina Ilije Jeumovi\u0107a, koju je vlasnik zave\u0161tao Skup\u0161tini op\u0161tine Novi Pazar, a Skup\u0161tina op\u0161tine, nakon preure\u0111enja, zgradu je ustupila Arhivskom odeljenju na kori\u0161\u0107enje. Od 1980. godine Arhiv radi u zgradi pravosudnih organa, gde se i danas nalazi.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Najzna\u010dajniju izmenu su banja i park pretrpeli tridesetih godina 20. veka, kada je banja bila pod upravom \u0160tedionice dunavske banovine. Tokom 1933\/34. godine preure\u0111eni su Staro zdanje, Novo zdanje i park, koji je iz osnova bio rekonstruisan.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Pronalazak termalnog izvora 1935. godine uslovio je gradnju modernog toplog kupatila, otvorenog bazena sa mineralnom vodom, hotela \u0160umadija i rekapta\u017eu izvora \u0110ulara i Talpara.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Istorijski arhiv „Ras“ u Novom Pazaru od svog osnivanja do danas bavi se organizovanim radom na evidentiranju arhivske gra\u0111e, nastale radom zna\u010dajnih stvaralaca, i njenim prikupljanjem na jednom mestu radi sre\u0111ivanja, za\u0161tite i kori\u0161\u0107enja za nau\u010dna istra\u017eivanja, ostvarivanja prava pravnih i fizi\u010dkih lica. Ostvareni su zna\u010dajni rezultati na za\u0161titi arhivske gra\u0111e kao kulturnog dobra.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Glavnim novopazarskim sokakom, sada Ulicom 28. novembra, tekao je potok. Voda je bila bistra i tu su se muslimanski vernici ritualno umivali (uzimali abdest) pred odlazak u d\u017eamije na molitve.<\/strong><\/mark><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

O tome svedo\u010di i jedna od najstarijih fotografija Novog Pazara, koju posetioci mogu da vide u Istorijskom arhivu \u201eRas\u201c, u okviru izlo\u017ebe pod nazivom \u201eOd kasabe do modernog grada\u201c.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-23148","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23148"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23179,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23148\/revisions\/23179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}