{"id":22932,"date":"2026-04-27T10:18:31","date_gmt":"2026-04-27T08:18:31","guid":{"rendered":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=22932"},"modified":"2026-05-06T12:22:54","modified_gmt":"2026-05-06T10:22:54","slug":"8tvrdjava-stari-ras","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/?page_id=22932","title":{"rendered":"8Tvr\u0111ava Stari Ras"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Stari Ras je srpski srednjovekovni grad (tvr\u0111ava) i sredi\u0161nja prestonica srpske srednjovekovne dr\u017eave Ra\u0161ke.<\/strong> Srednjovekovna tvr\u0111ava nalazi se na bregu Gradine i ima nepravilnu duguljastu osnovu prilago\u0111enu prirodi tla, du\u017eine 180, a \u0161irine 20-60 m.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Na isto\u010dnom delu Gradine je Podgra\u0111e, a ni\u017ee, bli\u017ee reci, su brojne male pe\u0107ine i potkapine od kojih su najve\u0107e O\u010di razboja i Orlova pe\u0107ina, dok su u njihovoj blizini i ostaci pe\u0107inskog Manastira Arhangela Mihaila. U podno\u017eju Gradine nazvanom Trgovi\u0161te (Pazari\u0161te), otkriveno je vi\u0161e arheolo\u0161kih lokaliteta iz razli\u010ditih epoha.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Stari Ras je srednjovekovni kompleks spomenika koji se nalazi na mestu na kome su se spajali putevi sa zapada i juga i vodili dalje ka istoku. Kompleks se sastoji od vi\u0161e spomenika, a najzna\u010dajniji lokaliteti koji su obuhva\u0107eni istra\u017eivanjima su: Gradina na Pazari\u0161tu sa Podgra\u0111em, Trgovi\u0161te, Gradina u Postijenju, Reljina gradina, crkva u Naprelju i latinska crkva u Postijenju.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Gradina na Pazari\u0161tu sa Trgovi\u0161tem, zajedno sa obli\u017enjim manastirom Sopo\u0107ani, manastirom \u0110ur\u0111evi stupovi i Crkvom Svetih apostola Petra i Pavla svedo\u010di o veli\u010dini i zna\u010daju Starog Rasa u srpskoj srednjovekovnoj dr\u017eavi.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Ispod utvr\u0111enja nalazi se pe\u0107inski manastir s crkvom koja \u010duva ostatke fresaka iz 13. veka i zapise iz 16. i 18. veka. Veruje se da je na ovom mestu pisano \u010duveno \u201eVukanovo jevan\u0111elje\u201d, ilustrovani rukopis koji predstavlja jedan od najstarijih spomenika srpske dokumentaristike. Nedaleko od Starog Rasa, u Pazari\u0161tu, prona\u0111eni su ostaci naselja iz dva perioda.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Starije ostatke iz 14. veka odlikuju ku\u0107e brvnare, dok mla\u0111i ostaci poti\u010du iz 17. veka \u2013 kada je tokom turske vladavine u naselju izgra\u0111eno mno\u0161tvo kamenih objekata \u010diji se ostaci i danas vide na lokalitetu. Ostaci crkve, nekropole i drugih gra\u0111evina ukazuju na to da je na prostoru Pazari\u0161ta ve\u0107 u 12. veku postojalo va\u017eno duhovno sredi\u0161te.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Sam srednjovekovni grad Ras le\u017ei jedanaest kilometara zapadno od Novog Pazara na brdu Gradina.<\/mark><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

U Starom Rasu je stvorena ra\u0161ka knji\u017eevnost.<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Grad Ras je osim politi\u010dkog centra stabilne i sna\u017ene Ra\u0161ke istovremeno krajem 12. veka postajao sve vi\u0161e i kulturni centar dr\u017eave. U Rasu su nastajala neka najstarija o\u010duvana dela srpske umetnosti. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Minijature Vukanovog jevan\u0111elja iz 1202. godine, koje se danas \u010duva u Sankt Peterburgu u Rusiji, predstavljaju najstarije o\u010duvano delo ra\u0161ke slikarske umetnosti koja je formirana u \u0107elijama obrazovanih Srba isposnika sa kraja XII veka. Jevan\u0111elje je veoma zna\u010dajno za istoriju jezika zbog uloge pisma i jezika jevan\u0111elja za kasniju istoriju srpske redakcije staroslovenskog pisma.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Lokalitet Trgovi\u0161te<\/strong><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Veliki spomenici arhitekture i slikarstva koji su danas o\u010duvani, a koji su nastali ili obnovljeni krajem XII i po\u010detkom 13. veka (Crkva svetih Apostola Petra i Pavla, \u0110ur\u0111evi Stupovi, Sopo\u0107ani) svedo\u010de o veli\u010dini i zna\u010daju kulturne aktivnosti koja je postojala u Rasu i njegovoj okolini. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Usled toga na 3. zasedanju UNES\u041aO-a u \u041aairu u Egiptu na listu Svetske kulturne ba\u0161tine je upisan srednjovekovni kompleks Stari Ras i Sopo\u0107ani koji sa\u010dinjavaju: utvr\u0111enje Gradina sa donjim gradom Trgovi\u0161te, manastir Sopo\u0107ani, crkva svetih Apostola Petra i Pavla i manastir \u0110ur\u0111evi Stupovi.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n\n\n
<\/div>
\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-22932","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/22932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22932"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/22932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23721,"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/22932\/revisions\/23721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/novipazar.biblioteka-np.org.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}