Novi Pazar, grad sa tim imenom, se prvi put pominje 1461, kada su Dubrovčani i u njemu i u starom Trgovištu imali svoje sudije (consules). Nekoliko godina posle prvoga pomena, 1467. pominju se u Novom Pazaru turski kadija i subaša. Osnivač Novog Pazara bio je jedan od najslavnijih turskih vojskovođa, energičan Gazi-Isa-beg Isaković, koji se između 1440. do 1472. često pominje u ratnim pohodima u zapadne srpske zemlje.
Gazi-Isa-beg podigao je pri osnivanju Novog Pazara malu džamiju, koja i sada postoji. Tada je podignuta i džamija Muslihedin-efendije, prvoga mujezina sultana Muhameda II. Duga je tradicija zidanja džamija u sandžačkom okrugu, one su svedoci prošlih vremana i čuvari istorijskog nasleđa.
Arap Džamija
Arap džamija spada u najstarije građevinske objekte u Novom Pazaru.
Nema pouzdanih podataka kada je sagrađena a prvi put se pominje u popisu iz 1528. godine.
Po jednom predanju, džamiju je podigao Hasan Čelebija ili Hasan-beg koji je bio Arapin, zbog čega je džamija i nazvana Arap džamija.
U izvorima iz tog vremena Hasan Čelebi se pominje kao graditelj džamije, bez navođenja podataka o njegovom poreklu.
S obzirom na to da je 1689. godine džamija spaljena, a nakon toga i obnovljena, veruje se da ju je obnovio neki Arapin, koji je kao oficir službovao u to vreme u Novom Pazaru, po kome je od tada ona sve više nazivana Arap džamija.
Po drugom predanju, međutim, džamiju je tada obnovio Arap koji je bio turski oficir, a kome je kasnije na Velikom mezarju na Paricama podignut veliki spomen-mezar poznat i danas kao Arapov grob.
Hadži Huremova – Bor džamija
Hadži Huremova – Bor džamija jedna je od tri najstarije novopazarske džamije. Prema predanju,
džamiju je podigao izvesni Hadži Hurem sredinom XVI veka.
Ova džamija je jedinstvena po tome što je to jedina džamija u Novom Pazaru na kojoj je očuvan natpis o vremenu njene izgradnje.
Sastavni deo Hadži Huremove džamije je turbe u kome je sahranjen njen graditelj Hadži Hurem.
Iako je vremenom pretrpela određene izmene,
džamija je sačuvala autentičnost i ostala je jedna od najvećih i najznačajnijih novopazarskih džamija.
Lejlek džamija
Lejlek džamija u naselju Ćukovac jedna je od najstarijih džamija u Novom Pazaru.
U narodu je poznata kao Lejlek džamija (po ptici lejleku, koja se u muslimanskoj tradiciji smatra posebno uvaženom).
Pravo ime džamije očuvano je samo u dokumentima – Ahmed-beg ili Ahmed-beg silhadar džamija – po njenom graditelju Ahmed-beg silhadaru.
Po predanju, sultan Mehmed Fatih tokom svog pohoda na Bosnu klanjao je namaz u Lejlek džamiji u Novom Pazaru 1459. godine.
Lejlek džamija je više puta rušena i paljena.
Drugi put džamija je sagrađena u prvoj polovini XVIII veka, a 1891. godine džamiju je ponovo obnovio izvesni Salih-beg Begović,
sin Hadži Ali-bega.
Dogradio je i zatvorio bivši trem, a u dvorištu izgradio malu ali novu zgradu mekteba i obnovio česmu.
Naziv po kojem je Lejlek džamija ostala upamćena izveden je od turskog termina za rode (tur. leylek), koje su gradile gnezdo na munari i koje su smatrane za svete ptice.
Iskender Čelebijina džamija
Čelebijina džamija nalazi se u centru Novog Pazara. Džamija je izgrađena početkom XVI veka, a naziv Melajska džamija je novijeg doba, po Mustafi Melajcu koji se brinuo o održavanju džamije u periodu između dva svetska rata.
Džamiju je izgradio Iskender Čelebi, sin izvjesnog Jakub-bega, pripadnika imućne novopazarske spahijske porodice. U pisanim dokumentima džamija se prvi put pominje kao već postojeći objekat 1528. godine.
U dokumentima se pominje i Iskenderov brat, Sinan-beg, koji se 1540. godine pominje kao graditelj medrese (koja je po njemu dobila ime Sinan-begova medresa), kao i nekoliko drugih objekata u Novom Pazaru (imaret – javnu kuhinju, nekoliko trgovačkih radnji, karavan-saraj i novi hamam).
Altun-alem džamija
Altun-alem džamija /džamija sa zlatnim alemom – dragim kamenom/ nalazi se na srednjem delu Prvomajske ulice u Novom Pazaru, između nekada reprezentativnog Gazi Isa begovog hamama i novopazarske tvrđave. Ta ulica se zvala Stambolski /Carigradski/ drum, a cela četvrt u kome je ova ulica bio je u srednjem veku poznat kao Jeleč mahala, po Jeleču, srednjevekovnom gradu na planini Rogozna.
Gazi Sinan-begova džamija
Gazi Sinan-begova džamija u Novom Pazaru izgrađena je sredinom XVI veka. U svom Putopisu, Evlija Čelebija je naziva Veznedar-agina džamija, što ukazuje na to da je pomenuti Veznedar-aga bio ili obnovitelj džamije ili da je Sinan-beg nosio titulu haznadara i da je to zapravo ista osoba.
